https://central.asia-news.com/uz-Cyrl/articles/cnmi_ca/features/2020/05/01/feature-01
| Иқтисодиёт

Суратларда: Қозоғистондаги COVID-19 пандемияси ҳақиқати

Айдар Ашимов ва AFP

image

Озиқ-овқат дўконига кетаётган таразлик қария, 18 апрель. (Айдар Ашимов)

image

Тараз ҳокимияти ишчилари дарахтларни парваришлашда давом этмоқда, 18 апрель. (Айдар Ашимов)

image

Тараздаги маҳаллий паркнинг ёпиқ дарвозалари, 18 апрель. Карантин вақтида дам олиш масканларига бориш тақиқланган. (Айдар Ашимов)

image

Кимсасиз автобус бекати, Тараз, 18 апрель. Жамоат транспорти эрталаб ва кечқурун, белгиланган соатларда ҳаракатланади. (Айдар Ашимов)

image

Таразнинг бўшаб қолган асосий кўчаси, 18 апрель. Ҳайдовчиларга сафарга чиқмаслик тавсия этилган. (Айдар Ашимов)

image

Тараздаги клиника дарвозалари, 18 апрель. Шошилинч ёрдам талаб қилинмайдиган беморларга сурункали касалликлар бўйича шифокорларга мурожаат қилмаслик тавсия қилинган. (Айдар Ашимов)

image

Маҳаллий аҳолига етказиб бериш хизматини таклиф қилувчи Тараздаги дўкон белгиси, 19 апрель. (Айдар Ашимов)

image

Кимсасиз кўчани кесиб ўтаётган аёл, Тараз, 18 апрель. Фуқаролар узли сабаб билангина уйдан чиқа оладилар, акс ҳолда жаримага тортиладилар. (Айдар Ашимов)

image

Кийим ва косметика дўконидаги чегирмалар белгиси, Тараз, 18 апрель. Дўконлар карантин бошлангунига қадар маҳсулотларни чегирмалар билан сотишга ҳаракат қилишган. (Айдар Ашимов)

image

Дўкондаги белги, Тараз, 18 апрель. Мамлакат бўйлаб карантин даставвал бир ой муддатга режалаштирилган эди. (Айдар Ашимов)

image

Ёпиқ шаҳар бозори, Тараз, 18 апрель. Кўчадаги савдо нуқталари ёпилган. (Айдар Ашимов)

image

Тараз ҳокимияти олдидаги ҳувиллаб қолган йўлакча, 18 апрель. (Айдар Ашимов)

image

Кимсасиз йўлак, Тараз, 18 апрель. Оқ нуқталар йўловчилар орасидаги икки метрли хавфсиз масофани белгилаб берган. (Айдар Ашимов)

image

Кўп қаватли бино ҳовлисини тозалаётган аёллар, Тараз, 18 апрель. (Айдар Ашимов)

image

Озиқ-овқат махсулотларини олиб кетаётган эркак, Тараз, 18 апрель. Қозоғистонликлар уйдан заруратсиз чиқмаслик учун озиқ-овқат маҳсулотларини ғамлаб қўйишмоқда. (Айдар Ашимов)

image

Бўш кўчалардаги итлар, Тараз, 18 апрель. Хатто кўча ҳайвонлари ҳам одамларнинг йўқлигидан ҳайратда. (Айдар Ашимов)

ОЛМАОТА/ТАРАЗ – Қозоғистонлик шифокорлар коронавирус билан касалланган беморлар саломатлиги учун курашаётган бир пайтда, Хитойдан келтирилган яроқсиз воситалар ва карантиннинг иқтисодга таъсирига оид хавотирлар кучайган.

Жума (1 май) ҳолатига кўра, Козоғистонда 3551 та касалланиш ҳолати қайд этилган, 899 киши соғайган, 25 киши ҳаётдан кўз юмган.

16 март куни Қозоғистон ҳукумати эълон қилган бир ойлик фавқулодда карантин 11 майга қадар узайтирилди, аммо айрим соҳалар 27 апрелдан бошлаб ишлай бошлаган.

«Карантин янги касалланиш ҳолати қайд этилмаган кундан буткул тўхтатилади», деди Қозоғистон бош шифокори Айжан Эсмагамбетова 17 апрель куни Нур-Султондаги брифингда.

image

Тараздаги ёпиқ кийим дўконлари, 18 апрель. COVID-19 карантини вақтида фақат озиқ-овқат ва зарурий маҳсулотлар сотувчи дўконларгина ўз фаолиятини давом эттирмоқда. (Айдар Ашимов)

image

Ёпиқ қурилиш моллари дўкони, 18 апрель, Тараз. Карантин вақтида Қозоғистон бизнеси катта йўқотишларга учради. (Айдар Ашимов)

Қозоғистонлик шифокорлар пандемия вақтида одамлар ҳаётини сақлаб қолиш учун курашаётган бир пайтда, ҳукумат инқирознинг иқтисодиётга таъсирини юмшатишга ҳаракат қилмоқда.

Кўплаб бизнес субъектлари ёпилган, мамлакат бўйлаб фақат озиқ-овқат ва энг зарурий маҳсулотлар сотувчи дўконларгина ишлаяпти.

Бундай тўхташ йирик компаниялар бир қаторда, Мария Сакулинскаянинг текстил ишлаб чиқариш бизнеси каби кичик корхоналарга ҳам таъсир қилмоқда.

AFP нашри билан суҳбатда бўлган Сакулинскаянинг айтишича, бутун мамлакат иқтисодиётига жиддий зарба берган коронавирус Қозоғистонга кириб келганида, унинг бизнеси кенгайиш арафасида бўлган.

Якка тадбиркор сифатида фаолияти вақтида иш кўпайгани сабабли у яна учта тикувчи билан шартнома тузган эди.

Ўшанда унинг учун энг қизғин мавсум – битирувчилар учун кўйлаклар тикиш вақти яқинлашиб қолган эди.

Лекин, март ойи охирида коронавирус тарқалишига қарши кураш доирасида Қозоғистоннинг иккинчи энг йирик шаҳри – Олмаотада ҳам иккинчи даражали бизнес турлари, жумладан Сакулинскаянинг корхонаси ўз фаолиятини тўхтатган.

Унинг энг асосий мижозлари бўлган мактаблар ҳам ёпилди.

«Карантин менга кучли таъсир қилди», деди Сакулинская. Ҳаммаси рисоладагидек кетганида, унинг ойлик даромади уч мартага ошиб, 1000 АҚШ долларига (423000 тенге) етган бўлар эди.

«Уйда ҳеч нарсасиз қолиб кетдим. Ягона ёрдам ҳукуматдан келмоқда», деди у.

«Мукаммал тўфон»

Сакулинская – карантин туфайли ишсиз қолганлар учун ҳукумат томонидан ажратилаётган 42500 тенге (100 АҚШ доллари) миқдоридаги ёрдам пулини олаётган тўрт миллион қозоқ фуқароларидан бири.

Шу ой бошидан банк ҳисобларига туширилаётган пуллар – вирус ва мамлакатнинг асосий экспорт маҳсулоти бўлган нефть нархининг тушиб кетиши ортидан ҳукуматнинг иқтисодиётни қўллаб-қувватлаш чораларидан бири.

Қозоғистоннинг собиқ президенти Нурсултон Назарбоев «мукаммал тўфон» деб атаган бу комбинация натижаси ўлароқ, жорий йилда Халқаро валюта фонди ва Жаҳон банки Марказий Осиёнинг энг йирик иқтисодиётида пасайиш бўлишини прогноз қилмоқда.

Туғруқ таътилидаги оналар ва карантин сабабли даромад манбаини йўқотганлар ҳукукматдан 42500 тенге миқдорида мунтазам пул ёрдамлари олишмоқда.

Шу билан бирга, ҳукукумат ногиронлар, нафақахўрлар ва кўп болали оилалар каби ҳимояга муҳтож қатлам вакилларига ҳар ой коммунал тўловлар учун 35 АҚШ доллари (15000 тенге) тўлашни ваъда қилган.

Ҳукумат ёрдами жуда зарур ва мен уни олқишлайман, дейди таразлик Камила Сейсенова.

«Мен 42000 тенге олдим», деди у. «Ариза топширганимдан кейин уч кун ўтиб ҳисобимга пул ўтказилди. Корхонамиз ишламаяпти. Маошсиз таътилдаман, бу пул оиламизга ёрдам бўлади.»

Сифатсиз Хитой жиҳозлари

Касалланиш ҳолатлари кўпайиб борар экан, Хитойда ишлаб чиқарилган тестлар ва ҳимоя воситаларининг сифатсиз эканлиги аниқланиши ортидан мамлакат COVID-19 тест тўпламларини мустақил равишда ишлаб чиқаришга киришган.

Қўшма Штатлар томонидан қурилган Соғлиқни сақлаш вазирлиги қошидаги Карантин ва зооноз инфекциялар бўйича Қозоғистон илмий марказига қарашли Марказий референс лабораторияси коронавирус тестларини ишлаб чиқишда муваффақиятларга эришмоқда, деб айтган соғлиқни сақлаш вазири Елжан Биртанов.

Маҳаллий шифокорлар Хитой тестлари ва маҳсулотларига унча ишонмайдилар, айниқса интернетда хитойлик «ишлаб чиқарувчилар»нинг антисанитария шароитларида тиббий ниқоблар тикаётгани акс этган видеолар тарқалганидан кейин бу кучайган.

Коронавирусни аниқлайдиган Хитой тестларининг сифати кўплаб мамлакатларда саволлар келтириб чиқарган.

Хитой режими март ойидан бери хорижий давлатларга ниқоблар ва бошқа ҳимоя воситаларини сотишдан миллиардлаб доллар даромад қилаётган бир пайтда, унинг сифатсиз ёки носоз тиббий маҳсулотларидан шикоят қилаётган мамлакатлар сони ошган.

Бу орада Қозоғистон ва Марказий Осиёнинг бошқа давлатлари турли мамлакатлар, жумладан Қўшма Штатлардан ёрдам олмоқда.

22 апрел куни DTRA Қозоғистонга тиббий маҳсулотлар, жумладан кўп марта ишлатиладиган шахсий ҳимоя воситалари тўпламлари – комбинезонлар, ниқоблар, қўлқоплар ва кўзойнаклар етказиб берган, дейилади Қозоғистон ташқи ишлар вазирлиги баёнотида.

Шу куннинг ўзида, АҚШ халқаро тараққиёт агентлиги (USAID) Қозоғистонда COVID-19 вирусига қарши кураш учун қўшимча 800 минг АҚШ доллари (343,8 миллион тенге) ажратган, бундан бир ой олдин ҳам ташкилот худди шунча ёрдам пули тақдим этган эди.

Марказий Осиё учун Хитойнинг сармояси ва таъсири манфаатлими?
Фикрлар 0
Сиёсат
Каптча *