https://central.asia-news.com/uz-Cyrl/articles/cnmi_ca/features/2020/05/12/feature-01
| Энергия

Ўзбекистондаги фожиали сув тошқини Россия қўлловидаги ядровий лойиҳа билан боғлиқ хавотирларни кучайтирди

Максим Енисеев

image

Ўтган йилнинг 4 сентябр куни расмийлар Айдаркўлдаги бўлажак атом электр станциясининг жойлашувини маълум қилдилар. [Ўзатом]

ТОШКЕНТ – Сирдарё вилоятидаги фожиали сув тошқини шу каби офат таҳдиди мавжуд бошқа туманда қурилиши режалаштирилган Россия атом электр станцияси билан боғлиқ хавотирларни янада кучайтирган.

1 май куни Ўзбекистоннинг Сардоба сув омборидаги тўғоннинг ўпирилиши ортидан 70 мингдан ортиқ одам эвакуация қилинди. 2 май куни сув Туркистон вилоятининг (Қозоғистон) Мақтаорол туманига етиб борган ва у ердаги бир нечта аҳоли пунктларини ҳам сув босган. Қутқарувчилар 30000 дан ортиқ одамни эвакуация қилганлар.

Тошкентдаги АҚШ элчихонаси маълумотларига кўра, офат ва қутқарув ишлари чоғида камида тўрт киши ҳалок бўлган.

«Расмий тергов жараёни бошланди. Табиий офат эҳтимоли истисно қилинди. Шахсий фикримни айтадиган бўлсам, бу фалокатга қурилишнинг сифатсиз бўлгани ва қурилиш меъёрларининг бузилгани сабаб бўлган», дейди тошкентлик муҳандис-гидротехник Анвар Рўзиқулов.

image

Сирдарё вилоятида юз берган сув тошқини вайроналарини тозалаётган ўзбек аскарлари, 3 май. [Ўзбекистон мудофаа вазирлиги]

image

Сирдарё вилоятида юз берган сув тошқини вайроналарини тозалаётган ўзбек аскарлари, 3 май. [Ўзбекистон мудофаа вазирлиги]

image

Россия президенти Владимир Путин ва унинг ўзбекистонлик ҳамкасби Шавкат Мирзиёев 2018 йилнинг 19 октябр куни Тошкентда атом электр станцияси лойиҳасига старт бердилар. [Узатом]

Сув омбори ўзбекистонлик қурувчилар томонидан барпо этилган бўлса-да, унинг лойиҳасини ишлаб чиқишда Россия компаниялари ҳам иштирок этган.

Россиянинг «Силовые машины» компанияси сум омбори базасида кичик гидроэлектростанция қурилишида қатнашиши керак эди, дейилади 29 январ куни эълон қилинган хабарда.

Россиянинг «Росэксимбанк» банки қурилишни молиялаштириш учун 21,3 миллион евро (234 миллиард сўм) миқдорида кредит ажратган.

Америка Қўшма Штатлари офатдан омон қолганларни қўллаб-қувватлаш ишларига қўшилди. «USAID (АҚШ халқаро тараққиёт агентлиги) табиий офатдан жабрланган оилаларга фавқулодда ёрдам етказиш учун маҳаллий ташкилотлардан бирига 100 минг АҚШ доллари (1 миллиард сўм) миқдорида маблағ ажратди», дейилади АҚШнинг Ўзбекистондаги элчихонаси баёнотида.

Хавфсизлик билан боғлиқ хавотирлар

Ушбу фалокат Сардоба сув омборидан 100 км узоқликдаги Жиззах вилоятида «Росатом» кўмагида қурилаётган Ўзбекистондаги биринчи атом электр станциясининг хавфсизлиги билан боғлиқ хавотирларни кучайтирган. «Росатом» – атом иншоотларини қуриш билан шуғулланадиган Россия давлат корпорациясидир.

2018 йил октябр ойида Тошкентда Россия президенти Владимир Путин ва унинг ўзбекистонлик ҳамкасби Шавкат Мирзиёев ушбу лойиҳанинг бошланишига расман старт берган эдилар.

Ўтган йилнинг сентябр ойида АЭСни Айдаркўл яқинида барпо этиш ҳақида қарор қабул қилинган.

«Сардобадаги тўғоннинг ўпирилиши ҳеч кимнинг хаёлига келмаган эди... Бундай ҳолат исталган жойда юз бериши мумкин», дейди Рўзиқулов.

«Соҳилида АЭС қуриш режалаштирилаётган Айдаркўлнинг ўзи техноген офат натижасида пайдо бўлган. 1969 йилнинг баҳорида қорларнинг эриши натижасида сув тошқини юз берган. Қозоғистондаги Шардара сув омбори бунга бардош бера олмаган ва тошган сув пасттекислик тарафга чиқариб юборилган», деди у.

Келишувга биноан «Росатом» 2028 йилга қадар ҳар бирининг қуввати 1200 МВт бўлган иккита энергоблок барпо этади. Лойиҳанинг аниқ қиймати маълум эмас, аммо Кремль манбаларига кўра, у тахминан 11 миллиард долларни (90,6 триллион сўм) ташкил этади.

Кузатувчиларга кўра, якуний шартнома июнь ойида тасдиқланади, иншоотнинг қурилиши эса 2022 йилда бошланиши кутилмоқда, деб хабар беради ТАСС. Қурилиш ишларини Россия кредитлари ҳисобидан молиялаштириш кўзда тутилган.

Бугунги кунда Айдаркўл яқинидаги участкада муҳандислик ишлари олиб борилмоқда.

Феврал ойида Ўзбекистон энергетика вазирлиги яқин орада Қозоғистон ва Ўзбекистонда АЭСлар қурилиши бўйича жамоатчилик муҳокамаси бўлиб ўтишини эълон қилди.

Жамоатчилик қарши

Ўзбекистонликлар режадаги АЭС юзасидан анчадан бери ўз хавотирини билдириб келади.

Facebook тармоғидаги «Ўзбекистонликлар АЭС қурилишига қарши!» гуруҳида 2000 дан ортиқ аъзо бор.

«Бизда атом электростанцияси қурилмаслиги керак. Тўғонни қандай қуришни билмаймиз, бу эса эса атом электростанцияси... буни ҳар бир ўзбекистонлик фуқаро тушуниб етиши ва атом электростанцияси қурилишига қаршилик қилиши керак. Чунки бу уйимизда аста-секин ҳаракатга келадиган ядровий бомбадек гап», деб ёзган Нодир Тўхтаев 1 май куни.

Сардобада юз берган фалокатдан сўнг, жамоат арбоблари, журналистлар ва депутатлар атом электростанцияси қурилишига ўз эътирозларини билдирганлар.

«Буни тушуниб етишлари учун нечта одам ўлиши керак? Қурилиш объектларидаги қонун-қоидаларда қандайдир муаммолар борлиги аниқ. Ўзбекистонда атом электростанцияси бўлишини умуман хоҳламайман», деб ёзган 4 май куни журналист Дарья Солод ўзининг Facebook саҳифасида.

«Мен атом энергиясидан эмас, у билан ишлайдиган одамлардан қўрқаман», деб ёзган у.

Одамлар 1968 йилги Чернобил ва Россияга алоқадор бошқа ядровий лойиҳалар билан боғлиқ Совет даври фалокатларини унутгани йўқ.

«Қурилишдаги бу каби ҳолатларни инобатга олиб, шуни хулоса қилиш мумкинки, биз нафақат атом электростанцияси қурмаслигимиз, балки унга яқин ҳам йўламаслигимиз керак», деб ёзган ЎзЛиДеп аъзоси Дониёр Ғаниев.

Қўшни давлатлар аҳолиси атом электростанцияси қурилишига оид масалани қайта кўриб чиқишга чақирмоқда.

«Ўзбекистон ҳукумати ўз ҳудудида атом электростанцияси қуришни ва 10 йилда ишга туширишни режалаштирмоқда. Ўтган ҳафта Ўзбекистон ва Қозоғистонда 100 мингдан ортиқ аҳолига таъсир қилган Сардоба сув омборида юз берган фожеадан кейин Марказий Осиёдаги хавфсизлик масаласи қайта кўриб чиқилиши керак», деб ёзган 4 май куни қирғизистонлик тадқиқотчи журналист Рискелди Сатке ўзининг Twitter саҳифасида.

Ҳукуматингизнинг Россияга қарамликни олдини олиш ёки уни камайтиришга қаратилган саъй-ҳаракатларини қўллаб-қувватлайсизми?
Фикрлар 14
Сиёсат
Каптча *

Яна Америками. Американинг тиқилиши жонга тегди; ўғирламанг ва кучли малакали мутахассислар ишласа ҳаммаси яхши бўлади...

Жавоб бериш

Чернобил ҳамон ёдимизда

Жавоб бериш

21 даражали ҳимоя

Жавоб бериш

АЭС қурилиши мумкин эмас ва хавфли, Путин эса Худо у томон дея бу лойиҳани қўллаб-қувватламаслиги керак!

Жавоб бериш

Россиянинг таниқли балалайка ушлаб олган мутахассислари АЭСни қураётгани сабаб бу АЭСлар эртаси куни портлаб кетади

Жавоб бериш

Қурилиши олиб бориладиган ҳудуднинг сейсмиклигини ҳам текшириш керак.

Жавоб бериш

Қурсин қўйиб беринг, зулматда қолиб кетмайсин..

Жавоб бериш

Ўзингизни Рязанда қуринг. У ерда афсусланадиган ҳеч нима йўқ.

Жавоб бериш

Чернобилни эсланг! СССР охиригача фалокатни рад этиб келган эди

Жавоб бериш

Сизларни зомбига айлантиришяпти, сизлар бўлса қулоқ солиб ўтирибсизлар. Бу сайт Америка ҳукумати пулларига яратилган

Жавоб бериш

Бюрократларнинг тўғон учун ажратилган пулларга қурдирган қасрлари қувватли эканми, уларнинг ҳовузлари сувга тўлганмикин?

Жавоб бериш

У ерда ҳеч қандай Россия АЭСлари қурилмаслиги керак.

Жавоб бериш

Қозоғистондан фарқли ўлароқ, бизда Росатом ёки Роскосмос бўлмаган. Росатом келса ортиқча муаммолар ҳам пайдо бўлади, постсовет ҳудудида, Болтиқбўйидан ташқари бир асрлик коррупцияга қўшимча бўлади.

Жавоб бериш

Ўғрилар, муттаҳамлар, ношудлар – бирлашмоқда!

Жавоб бериш