Карвонсарой
Сиёсат

Қозоғистондаги «қуллик» воқеаси Россиянинг тангликни авж олдиришга қаратилган режаларини фош қилди

Канат Алтинбаев

image

20 йил қозоғистонлик фермер қўли остида қулдек ишлагани ҳақида ёлғон сўзлаган Алексей Котов кимлиги номаълум расмийлардан бири билан гаплашмоқда, ноябр ойида олинган сурат. Якунда у ўз даъвосидан қайтган бўлса-да, Россия расмийлари қозоқ журналистларига худди россияликларга нисбатан бўлганидек, қўпол муомала қилганлар. [Vk.com/ombudsman76]

ҚАРАҒАНДА ВИЛОЯТИ, Қозоғистон – Ноябр ойида Россиялик ишчининг Қозоғистон фермасида 20 йил зўравонлик ва «қуллик» остида ишлагани ҳақидаги даъвоси тезда чиппакка чиққан бўлса-да, Россия ҳукумати бу ҳодисадан тарангликни янада кучайтириш йўлида фойдаланиб қолган.

Ушбу қисқа муддатли халқаро можаро, шунингдек, Россия ҳукуматининг Қозоғистондаги этник руслар дуч келадиган якка тартибдаги ҳолатларни Россиядаги Марказий Осиёлик меҳнат мигрантларига нисбатан тизимли ва кенг тарқалган зўравонликларга тенглаштиришга қаратилган уринишларини фош этган.

Котовнинг чўпчаги

Бу хабар 17 ноябр куни ижтимоий тармоқларда чиққан видеодан тарқалган.

Унда ўрта ёшлардаги россиялик Алексей Котов Қозоғистоннинг Қарағанда вилояти Шет туманида мажбуран ушлаб турилганини айтган.

image

Қозоғистонлик фермер қўли остида 20 йил қул бўлиб ишлагани ҳақида ёлғон сўзлаган Алексей Котов, ноябр ойида Vk.com платформасидаги видеолавҳадан олинган скриншот. У кейинчалик ўз иддаоларидан воз кечган бўлса-да, халқаро можаро келтириб чиқаришга улгурди. [Vk.com/ombudsman76]

Тушунарсиз гапиришидан унинг маст ҳолатда эканини тахмин қилиш мумкин.

«Ойи, дада, Қозоғистондан чиқиб кетишимга ёрдам беринглар», дейди у камерага.

Шовинистик Россия оммавий ахборот воситалари бу хабарни тезда тарқатиб юборди.

Қозоғистон полицияси Россиянинг Ярославл вилоятида туғилган 44 ёшли Алексей Котовни тезлик билан топган. У полицияга 44 яшар қозоғистонлик фермер уни 20 йил давомида қулликда сақлаганини айтган.

Полиция фермерни ҳибсга олиб, жиноий иш қўзғаган.

Бироқ Қозоғистон Ички ишлар вазирлиги (ИИВ) 18 ноябр – хабар чиққанидан бир кун ўтиб, Котов ўз даъвосидан воз кечганини маълум қилди.

ИИВ баёнотида айтилишича, Котов шунчаки уйини соғинган.

«У ўз ихтиёри билан фермада қолиб ишлаган, уяли телефондан фойдаланган ва истаган пайтда фермадан чиқиб кетиш имконига эга бўлган», дейди Қарағанда вилоят полицияси бошлиғининг ўринбосари Ернат Калиакпаров 17 ноябр куни полициянинг Котовни сўроқ қилиш якунларига бағишланган видеолавҳада. Бу жараёнда Россия консуллиги ходимлари ҳам иштирок этишган.

Котов фермерга қарши ҳеч қандай даъвоси йўқлигини айтди, унинг халқаро миқёсда шов-шув кўтаришдан ягона мақсади «уйига қайтиш» бўлган, деб қўшимча қилди Калиакпаров.

Кейинроқ қарағандалик журналистлар россиялик расмийлар тарафидан «цензура ва уларнинг профессионал фаолиятига тўсқинлик қилиш» деб баҳолаган воқеа юз берди.

Цензура сабоғи

17 ноябр куни Россия консули, Россия парламенти депутати ва ИИВ ходими Котовни олиб кетиш учун Қарағандага келиб, қозоғистонлик журналистларни унинг олдига яқинлаштирмасликка зўр бериб ҳаракат қилган.

Полиция идорасига йўл олган журналистлар Котовга савол бера бошлаганида, унинг ҳамроҳларидан бири «Ҳеч нарса гапирма, Алексей!» деб буйруқ берган.

Котов унга итоат қилган ҳолда журналистларни эътиборсиз қолдириб, капюшони билан юзини тўсиб олган.

«Россия вакиллари Котовга журналистлар билан гаплашишни тақиқладилар. Ҳаваскорлик видеолавҳасида Россия вакилларидан бирининг ўз ҳамюртларини ўтказиб юбориб, полиция идораси эшигини ушлаб турганини, Котов бинодан чиқиб кетгунича қозоғистонлик журналистларни киритмаётганини кўриш мумкин», деб хабар беради КазТАГ ахборот агентлиги.

Котовни кузатиб борганлардан бири, афтидан, россиялик полициячи бўлиб, у воқеани тасвирга олаётган маҳаллий журналист Айнур Балакешованинг мобил телефонини тортиб олган.

«Россия ИИВ вакили телефонимни олиб қўйди, видеоёзувни тўхтатиб, қайтариб берди», деди Балакешова Карвонсаройга. «Россия полициячисининг хатти-ҳаракатлари ваҳимали эди. Мен ҳеч қачон бундай тажовузкорликни кўрмаганман».

Маҳаллий полиция ходимлари журналистларнинг эътирозидан кейин вазиятга аралашиб, Россия вакилини эшик олдидан олиб ташладилар, аммо вақт ўтиб бўлган эди.

Журналистлар Котов ортидан ташқарига чиқишганида, россияликлар уни аллақачон олиб кетишган эди.

Россия вакиллари бу хатти-ҳаракатлари билан ахборот олиш эркинлиги ва журналистик фаолиятга тўсқинлик қилишни тақиқловчи Қозоғистоннинг бир қанча қонунларини буздилар, дейди Балакешова Карвонсарой нашрига.

Россияликлар Котовни ташқарида журналистлар кутиб турганини билиб, ўз ҳаракатларини режалаганлар, сабаби унинг «қуллиги» ҳақидаги хабар халқаро можаро келтириб чиқарган.

Россияда эмас

Россия ҳуқуқ-тартибот идоралари россиялик журналистларга босим ўтказишга ўрганиб қолган ва Қозоғистонда ҳам шундай қилишди, дейди Нур-Султонлик блогер Ерлан Исмоилов.

«Аммо бу ер уларга Россия эмас. Бошқа давлат фуқароларига Қозоғистондаги ОАВ ходимларига шундай муомала қилишга ким ҳуқуқ берди?» деди у Карвонсарой билан суҳбатда. «Одатда Қозоғистонда бунга жиноий жавобгарлик бор».

Қозоғистонда сўз эркинлиги масаласи идеал даражада эмас, аммо «бу мамлакатда журналистлар ҳуқуқлари билан боғлиқ вазият Россиядагидан анча яхши», деди Исмоилов.

«Қозоғистонда журналистларнинг касбий фаолиятига тўсқинлик қилиш қонунан тақиқланган, бу ерда сўз эркинлиги кафолатланади, конституция эса цензурани тақиқлайди», деб ёзган КазТАГ 17 ноябр куни.

Ахборот агентлиги Қозоғистон ҳуқуқ-тартибот органларини юз берган воқеани шарҳлашга чақирган.

Кремл нарративларининг суғорилиши

Котовнинг ҳикояси Кремлга қарашли «Российская газета» Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавровнинг Қозоғистондаги русийзабон озчиликка нисбатан нохолис муносабатлар ҳақидаги мақоласини чоп этганидан кўп ўтмай пайдо бўлган.

Россия вакилларининг қозоқ журналистларини Котовга яқинлаштирмасликка урингани шубҳали, дейди айрим кузатувчилар.

«Россияликнинг Қозоғистондаги узоқ йиллик қуллиги» ҳақидаги вирусли хабар Қозоғистондаги русийзабонларнинг зулмга учраётган ҳақидаги Кремл нарративини мустаҳкамлади, дейди Коррупцияга қарши халқ қўмитасининг халқаро сиёсат бўйича таҳлилчиси, чимкентлик Жонибек Асанов.

«Аммо Котов ёлғонининг фош этилиши Россияни ноқулай аҳволга солиб қўйди, шунинг учун [расмийлар] бундан ҳам каттароқ ишкал чиқармасидан уни тезроқ уйига олиб кетишга ҳаракат қилишди», дейди Асанов Карвонсаройга.

Сизга мақола ёқдими?

Фикрлар 0

Сиёсат * Мажбурий 1500 / 1500