https://central.asia-news.com/uz-Latn/articles/cnmi_ca/features/2020/03/23/feature-01
| Siyosat

Markaziy Osiyo Putinning hokimiyatda qolishini koʻzlovchi konstitutsiyaviy islohotlarni sergaklik bilan kuzatmoqda

Kanat Altinbayev

image

Rossiya prezidenti Vladimir Putin Milliy yigʻinga murojaat qilish uchun sahnaga koʻtarilmoqda, 2020-yil 15-yanvar, Moskva. (Kreml)

OLMAOTA/BISHKEK – Rossiyada koronavirus pandemiyasi sharoitidagi konstitutsiyaviy oʻzgarishlar Markaziy Osiyoda prezident Vladimir Putin inqirozdan oʻz muddatini uzaytirish maqsadida foydalanayotgani haqidagi mish-mishlarga sabab boʻlmoqda.

16-mart kuni Rossiya konstitutsiyaviy sudi bir qator hujjatlar, jumladan Putinning avvalgi prezidentlik muddatlarini “nolga tenglashtirish”ga oid tuzatishlarni tasdiqladi, bu unga 2036-yilga qadar hokimiyat tepasida qolish imkonini beradi, deyiladi AFP xabarida.

Konstitutsiyaga koʻra, Putinning prezidentlik muddati 2024-yilda tugashi kerak edi. Uning ilk prezidentlik muddati 2000-yilda boshlangan, shuningdek, 1999-2000 va 2008-2012-yillarda u bosh vazir ham boʻlgan.

Hujjat Putinning islohotga oid qarorni imzolaganidan ikki kun oʻtib maʼqullangan. Muxolifat bu voqeani Rossiya rahbariga “umrbod prezident” boʻlib qolish uchun imkon yaratadi, deya keskin tanqid qilgan.

image

Moskvaning Sheremetyevo aeroportidagi niqob taqqan xavfsizlik xizmati xodimi, 18-mart. 17-mart kuni Rossiya prezidenti Vladimir Putin mamlakatda koronavirus bilan bogʻliq vaziyat “nazorat ostida” ekani va infeksiya tarqalishi bartaraf etilganini aytgan. 18-martdan xorijliklar uchun mamlakat chegaralari yopildi, madaniy va sport tadbirlari toʻxtatildi. (Dimitar Dilkoff/AFP)

Putin hukumat tepasida qolish niyati yoʻqligini bir necha bor aytgan boʻlsa-da, 10-mart kuni birinchi fazogir ayol va deputat Valentina Tereshkova Duma majlisining soʻnggi daqiqalarida oʻzgartish masalasini muhokama kiritib, prezidentlik muddatini “nolga tenglashtirishni” taklif qilgan.

10-mart kuni Putin “agar fuqarolar taklif bilan chiqib, oʻzgarishni qabul qilsa” va “konstitutsiyaviy sud bunday oʻzgarish Bosh qonun, Konstitutsiya shartlari va tamoyillariga qarshi kelmaydi degan qarorga kelsa” kelgusi saylovlarda ishtirok etishga imkon boʻlishini aytgan.

Oʻzgarishlarni tasdiqlovchi referendum 22-aprel kuni boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan.

Yaqinda Moskvada joylashgan “Levada” markazi tomonidan oʻtkazilgan soʻrovnomaga koʻra, “Rossiyaliklarning 47 foizi Konstitutsiyaga kiritilayotgan oʻzgartirishlar Vladimir Putin oʻz qudratini kengaytirish va 2024-yildan keyin ham hukumat tepasida qolish maqsadida amalga oshirilayotganiga ishonadi”.

“Jamoatchilik konstitutsiyaviy oʻzgarishlar bilan bogʻliq barcha harakatlar Putinni hukumatda qoldirish maqsadi bilan bogʻliq ekanidan xabardor edi”, dedi “Levada” markazi rahbari Lev Gudkov “Vedomosti” mustaqil nashriga.

Sarosimadan foydalanish

Kreml haqoratomuz tarzda oʻzining “orqa hovlisi” deb ataydigan Markaziy Osiyo mamlakatlari Putinning bu kampaniyasi uning prezidentlik hokimiyatini saqlab qolishga qaratilganiga shubha qilmayapti.

Bishkekdagi “Kyrgyz Concept” sayyohlik kompaniyasining boshqaruvchi direktori Taalay Nasirdinovning aytishicha, taklif etilayotgan oʻzgarishda nazarda tutilgan muvozanatli tizimning asosi yoʻq.

“Konstitutsiyaviy sudni Putin tayinlaydi va lavozimidan ozod qiladi. Bu bir vaqtning oʻzida ham kulgili, ham qaygʻuli”, dedi Nasirdinov.

Ayrim qirgʻizistonliklarning ishonishicha, Kreml konstitutsiyaviy islohotlarni amalga oshirish uchun koronavirus vahimasi va undan keyingi iqtisodiy talvasadan foydalanib qolmoqchi.

Rossiyada shu paytgacha virusga chalinish bilan bogʻliq 438 ta holat qayd etilgan boʻlib, ularning aksariyati 12 milliondan ortiq aholiga ega eng yirik shahar – Moskvada aniqlangan.

Global iqtisodiy vaziyat yomonlashib borar ekan, 6-mart kuni Moskva neft narxlarining pasayishi va rublning qadrsizlanishiga olib keladigan OPEKning neft qazib olishni qisqartirish tashabbusini qoʻllab-quvvatlashdan bosh tortdi.

“Putin Bosh qonunga oʻzgartirishlar kiritish va prezidentlik muddatini nolga aylantirish uchun jamoatchilikning shok holatidan foydalanishga urinmoqda”, deydi Qirgʻizistonning Oʻsh shahrida yashovchi Shavkat Ismoilov.

Hukumat Rossiyada kasallikka chalinish bilan bogʻliq koʻplab holatlarni yashirayotganiga uning ishonchi komil.

“Referendumga juda oz vaqt qolganini hisobga olsak, koronavirus bilan kasallanganlar soni haqidagi rasmiy raqamlarga ishonish mumkinmi?” deb savol beradi u.

Sogʻliqni saqlash idoralari kasallik holatlarini pnevmoniya yoki nafas yoʻllarining ogʻir infeksiyasi sifatida qayd etish bilan ularni yashirmoqda, degan edi mart oyi boshida “Shifokorlar ittifoqi” nomli Rossiya mustaqil kasaba uyushmasi prezidenti Anastasiya Vasileva.

Putinni hokimiyat tepasida qoldirish harakati matbuot va fuqarolik jamiyatini boʻgʻishdan boshlandi, deydi Nur-Sultondagi “Sanj” tadqiqotlar markazi rahbari Janar Jandosova.

“Bu safar gap prezidentlik muddatini nolga tenglashtirish haqida bormoqda. Rossiyaning barcha hukumat idoralari kabi, Konstitutsiyaviy sudda ham vijdon degan narsa yoʻq. Bu mutloq degradatsiya”, deydi Jandosova.

“Rossiya xalqiga achinaman”, dedi u.

Sizga maqola yoqdimi?

5
Fikrlar 0
Siyosat
Captcha *