https://central.asia-news.com/uz-Latn/articles/cnmi_ca/features/2020/05/12/feature-01
| Energiya

Oʻzbekistondagi fojiali suv toshqini Rossiya qoʻllovidagi yadroviy loyiha bilan bogʻliq xavotirlarni kuchaytirdi

Maksim Yeniseyev

image

Oʻtgan yilning 4-sentyabr kuni rasmiylar Aydarkoʻldagi boʻlajak atom elektr stansiyasining joylashuvini maʼlum qildilar. [Oʻzatom]

TOSHKENT – Sirdaryo viloyatidagi fojiali suv toshqini shu kabi ofat tahdidi mavjud boshqa tumanda qurilishi rejalashtirilgan Rossiya atom elektr stansiyasi bilan bogʻliq xavotirlarni yanada kuchaytirgan.

1-may kuni Oʻzbekistonning Sardoba suv omboridagi toʻgʻonning oʻpirilishi ortidan 70 mingdan ortiq odam evakuatsiya qilindi. 2-may kuni suv Turkiston viloyatining (Qozogʻiston) Maqtaorol tumaniga yetib borgan va u yerdagi bir nechta aholi punktlarini ham suv bosgan. Qutqaruvchilar 30000 dan ortiq odamni evakuatsiya qilganlar.

Toshkentdagi AQSH elchixonasi maʼlumotlariga koʻra, ofat va qutqaruv ishlari chogʻida kamida toʻrt kishi halok boʻlgan.

“Rasmiy tergov jarayoni boshlandi. Tabiiy ofat ehtimoli istisno qilindi. Shaxsiy fikrimni aytadigan boʻlsam, bu falokatga qurilishning sifatsiz boʻlgani va qurilish meʼyorlarining buzilgani sabab boʻlgan”, deydi toshkentlik muhandis-gidrotexnik Anvar Roʻziqulov.

image

Sirdaryo viloyatida yuz bergan suv toshqini vayronalarini tozalayotgan oʻzbek askarlari, 3-may. [Oʻzbekiston mudofaa vazirligi]

image

Sirdaryo viloyatida yuz bergan suv toshqini vayronalarini tozalayotgan oʻzbek askarlari, 3-may. [Oʻzbekiston mudofaa vazirligi]

image

Rossiya prezidenti Vladimir Putin va uning oʻzbekistonlik hamkasbi Shavkat Mirziyoyev 2018-yilning 19-oktyabr kuni Toshkentda atom elektr stansiyasi loyihasiga start berdilar. [Uzatom]

Suv ombori oʻzbekistonlik quruvchilar tomonidan barpo etilgan boʻlsa-da, uning loyihasini ishlab chiqishda Rossiya kompaniyalari ham ishtirok etgan.

Rossiyaning “Siloviye mashini” kompaniyasi sum ombori bazasida kichik gidroelektrostansiya qurilishida qatnashishi kerak edi, deyiladi 29-yanvar kuni eʼlon qilingan xabarda.

Rossiyaning “Roseksimbank” banki qurilishni moliyalashtirish uchun 21,3 million yevro (234 milliard soʻm) miqdorida kredit ajratgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari ofatdan omon qolganlarni qoʻllab-quvvatlash ishlariga qoʻshildi. “USAID (AQSH xalqaro taraqqiyot agentligi) tabiiy ofatdan jabrlangan oilalarga favqulodda yordam yetkazish uchun mahalliy tashkilotlardan biriga 100 ming AQSH dollari (1 milliard soʻm) miqdorida mablagʻ ajratdi”, deyiladi AQSHning Oʻzbekistondagi elchixonasi bayonotida.

Xavfsizlik bilan bogʻliq xavotirlar

Ushbu falokat Sardoba suv omboridan 100 km uzoqlikdagi Jizzax viloyatida “Rosatom” koʻmagida qurilayotgan Oʻzbekistondagi birinchi atom elektr stansiyasining xavfsizligi bilan bogʻliq xavotirlarni kuchaytirgan. “Rosatom” – atom inshootlarini qurish bilan shugʻullanadigan Rossiya davlat korporatsiyasidir.

2018-yil oktyabr oyida Toshkentda Rossiya prezidenti Vladimir Putin va uning oʻzbekistonlik hamkasbi Shavkat Mirziyoyev ushbu loyihaning boshlanishiga rasman start bergan edilar.

Oʻtgan yilning sentyabr oyida AESni Aydarkoʻl yaqinida barpo etish haqida qaror qabul qilingan.

“Sardobadagi toʻgʻonning oʻpirilishi hech kimning xayoliga kelmagan edi... Bunday holat istalgan joyda yuz berishi mumkin”, deydi Roʻziqulov.

“Sohilida AES qurish rejalashtirilayotgan Aydarkoʻlning oʻzi texnogen ofat natijasida paydo boʻlgan. 1969-yilning bahorida qorlarning erishi natijasida suv toshqini yuz bergan. Qozogʻistondagi Shardara suv ombori bunga bardosh bera olmagan va toshgan suv pasttekislik tarafga chiqarib yuborilgan”, dedi u.

Kelishuvga binoan “Rosatom” 2028-yilga qadar har birining quvvati 1200 MVt boʻlgan ikkita energoblok barpo etadi. Loyihaning aniq qiymati maʼlum emas, ammo Kreml manbalariga koʻra, u taxminan 11 milliard dollarni (90,6 trillion soʻm) tashkil qiladi.

Kuzatuvchilarga koʻra, yakuniy shartnoma iyun oyida tasdiqlanadi, inshootning qurilishi esa 2022-yilda boshlanishi kutilmoqda, deb xabar beradi TASS. Qurilish ishlarini Rossiya kreditlari hisobidan moliyalashtirish koʻzda tutilgan.

Bugungi kunda Aydarkoʻl yaqinidagi uchastkada muhandislik ishlari olib borilmoqda.

Fevral oyida Oʻzbekiston energetika vazirligi yaqin orada Qozogʻiston va Oʻzbekistonda AESlar qurilishi boʻyicha jamoatchilik muhokamasi boʻlib oʻtishini eʼlon qildi.

Jamoatchilik qarshi

Oʻzbekistonliklar rejadagi AES yuzasidan anchadan beri oʻz xavotirini bildirib keladi.

Facebook tarmogʻidagi “Oʻzbekistonliklar AES qurilishiga qarshi!” guruhida 2000 dan ortiq aʼzo bor.

“Bizda atom elektrostansiyasi qurilmasligi kerak. Toʻgʻonni qanday qurishni bilmaymiz, bu esa esa atom elektrostansiyasi... buni har bir oʻzbekistonlik fuqaro tushunib yetishi va atom elektrostansiyasi qurilishiga qarshilik qilishi kerak. Chunki bu uyimizda asta-sekin harakatga keladigan yadroviy bombadek gap”, deb yozgan guruh aʼzolaridan biri Nodir Toʻxtayev 1-may kuni.

Sardobada yuz bergan falokatdan soʻng, jamoat arboblari, jurnalistlar va deputatlar atom elektrostansiyasi qurilishiga oʻz eʼtirozlarini bildirganlar.

“Buni tushunib yetishlari uchun nechta odam oʻlishi kerak? Qurilish obyektlaridagi qonun-qoidalarda qandaydir muammolar borligi aniq. Oʻzbekistonda atom elektrostansiyasi boʻlishini umuman xohlamayman”, deb yozgan 4-may kuni jurnalist Darya Solod oʻzining Facebook sahifasida.

“Men atom energiyasidan emas, u bilan ishlaydigan odamlardan qoʻrqaman”, deb yozgan u.

Odamlar 1968-yilgi Chernobil fojiasi va Rossiyaga aloqador boshqa yadroviy loyihalar bilan bogʻliq Sovet davri falokatlarini unutganlari yoʻq.

“Qurilishdagi bu kabi holatlarni inobatga olib, shuni xulosa qilish mumkinki, biz nafaqat atom elektrostansiyasi qurmasligimiz, balki unga yaqin ham yoʻlamasligimiz kerak”, deb yozgan OʻzLiDep aʼzosi Doniyor Gʻaniyev.

Qoʻshni davlatlar aholisi atom elektrostansiyasi qurilishiga oid masalani qayta koʻrib chiqishga chaqirmoqda.

“Oʻzbekiston hukumati oʻz hududida atom elektrostansiyasi qurishni va 10 yilda ishga tushirishni rejalashtirmoqda. Oʻtgan hafta Oʻzbekiston va Qozogʻistonda 100 mingdan ortiq aholiga taʼsir qilgan Sardoba suv omborida yuz bergan fojeadan keyin Markaziy Osiyodagi xavfsizlik masalasi qayta koʻrib chiqilishi kerak”, deb yozgan 4-may kuni qirgʻizistonlik tadqiqotchi jurnalist Riskeldi Satke oʻzining Twitter sahifasida.

Sizga maqola yoqdimi?

24
Fikrlar 14
Siyosat
Captcha *

Yana Amerikami. Amerikaning tiqilishi jonga tegdi; oʻgʻirlamang va kuchli malakali mutaxassislar ishlasa hammasi yaxshi boʻladi...

Javob berish

Chernobil hamon yodimizda

Javob berish

21 darajali himoya

Javob berish

AES qurilishi mumkin emas va xavfli, Putin esa Xudo u tomonda deya bu loyihani qoʻllab-quvvatlamasligi kerak!

Javob berish

Rossiyaning taniqli balalayka ushlab olgan mutaxassislari AESni qurayotgani sabab bu AESlar ertasi kuni portlab ketadi

Javob berish

Qurilishi olib boriladigan hududning seysmikligini ham tekshirish kerak.

Javob berish

Qursin qoʻyib bering, zulmatda qolib ketmaysin.

Javob berish

Oʻzingizni Ryazanda quring. U yerda afsuslanadigan hech nima yoʻq

Javob berish

Chernobilni eslang! SSSR oxirigacha falokatni rad etib kelgan edi

Javob berish

Sizlarni zombiga aylantirishyapti, sizlar boʻlsa quloq solib oʻtiribsizlar. Bu sayt Amerika hukumatining pullariga yaratilgan

Javob berish

Byurokratlarning toʻgʻon uchun ajratilgan pullarga qurdirgan qasrlari quvvatli ekanmi, ularning hovuzlari suvga toʻlganmikin?

Javob berish

U yerda hech qanday Rossiya AESlari qurilmasligi kerak.

Javob berish

Qozogʻistondan farqli oʻlaroq, bizda Rosatom yoki Roskosmos boʻlmagan. Rosatom kelsa ortiqcha muammolar ham paydo boʻladi, postsovet hududida, Boltiqboʻyidan tashqari bir asrlik korrupsiyaga qoʻshimcha boʻladi.

Javob berish

Oʻgʻrilar, muttahamlar, noshudlar – birlashmoqda!

Javob berish